Psychologia pracy z procesem

Psychologia zorientowana na proces lub inaczej praca z procesem czy psychologia procesu to jeden z kierunków psychoterapeutycznych. Gdyby psychologia Junga miała swoją córkę z pewnością byłaby to praca z procesem. Wywodząca się z psychologii Junga koncepcja Pracy z Procesem została opracowana przez analityka jungowskiego Arnolda Mindella w latach siedemdziesiątych XX wieku w Instytucie Junga w Zurychu. W 1970 roku Arnold Mindell, w swojej pracy jako analityk marzeń Junga, zaobserwował znaczący związek między symbolami sennymi ludzi i ich doświadczeniami płynącymi z ciała, przykładowo, osoba marzy o nożach i jednocześnie cierpi z powodu ostrego przeszywającego bólu w szyi. Mindell połączył doświadczenia senne i cielesne i znalazł nowe spojrzenie na możliwość pomocy swoim klientom. Stworzył koncepcję „śniącego ciała”, aby wyjść poza dualizm ciała i umysłu. Swoje pomysły opublikował 1984 roku w swojej pierwszej książce: „Śniące ciało”.

Praca z Procesem to oparta na fundamentach i wglądach psychologii Junga psychologia transpersonalna i głębi. Po dziś dzień korzysta z metod i dorobku Junga. Arnold Mindell wprowadził metody i narzędzia psychologii Junga do koncepcji pacy wewnętrznej, pracy z symptomami cielesnymi, odmiennymi stanami świadomości i do pracy z organizacjami i grupami. Dzięki dorobkowi Mindella fenomen Junga i jego odkryć jest kontynuowany i rozszerzany o nowe metody pracy, które umożliwiają pracę z ciałem, relacjami, konfliktami, grupami i środowiskiem.

Praca z procesem czyli podążanie za naturą

Praca z procesem bazuje też na założeniach starożytnej chińskiej filozofii Taoizmu i odzwierciedla nauki pochodzące z tradycji ludów tubylczych na całym świecie. Starożytni Taoiści mówili o „podążaniu za naturą”, która jest starsza od wszystkich ludzi oraz za podążaniu na naturą w nas. Praca z procesem jest aktualizacją praktyki taoizmu. Opiera się ona na współczesnej fizyce, mądrości natury i szamanizmie dając narzędzia, które ułatwiają przepływ natury i pomagają w rozwiązaniu konfliktów wewnętrznych. Praca z procesem pomaga w uświadamianiu nieświadomych treści, dzięki czemu możesz rozwijać się poza strefę komfortu swojej normalnej, codziennej tożsamości i intencji.

Praca z procesem a różne poziomy rzeczywistości

Arnold Mindell, na początku studiował fizykę kwantową na uniwersytecie Massachusetts Institute of Technology (MIT). Z czasem rozwinął paradygmat Pracy z Procesem żeby stworzyć model integrujący “uzgodnioną rzeczywistość” z subiektywnymi doświadczeniami z pogranicza snów. Mindell pokazuje jak teoria względności i fizyka kwantowa zapewniają potężne metafory dla zrozumienia doświadczenia psychologicznego. Praca z procesem jest oparta na centralnej idei współczesnej fizyki: że świadomość jest podstawową zasadą świata fizycznego. Mindell sugeruje, że ciekawość i wzrost świadomości może być nieodłączną częścią systemów naturalnych.

Proca z procesem zwraca także głęboko demokratyczną uwagę na doświadczenia, które należą do świata tak zwanych „twardych faktów” i do tych, które są subiektywne i nie mogą być udostępniane lub potwierdzone przez obiektywnego obserwatora. Oba aspekty percepcji razem składają się na świat rzeczywisty. Bez tego i pracy z oboma aspektami naszego postrzegania mamy tylko częściowy opis rzeczywistości i brakuje nam bardzo potrzebnych informacji do rozwiązywania naszych problemów.

Mindell nazywa świat faktów „uzgodnioną rzeczywistością”, ponieważ może być zdefiniowana i na drodze percepcji możemy ją zweryfikować na drodze konsensusu, np: prawa grawitacji i faktów ( teraz jest dzień a nie noc). W przeciwieństwie do „rzeczywistość nie-uzgodnionej”, która obejmuje wszystkie inne jakościowe, zjawiskowa i czujące aspekty naszej percepcji, co filozofowie nazywają „qualia”, np. uczucie, którego doświadczasz kiedy widzisz wschód słońca, lub gdy obudzisz się z niepokojącego snu, to „coś” co nie może nigdy być bezpośrednio wspólnym poczuciem lub potwierdzone przez kogoś innego, a jednak nie mniej realne.

Praca z procesem a „odmienne” stany świadomości

Praca z procesem oferuje model zrozumienia i pracę z pełnym zakresem ludzkiego doświadczenia. Arnold Mindell uznał, że istnieje ciągłość, która łączy zwykłe stany świadomości, te, uważane za normalne w danej kulturze i momencie historycznym, ze zmienionymi i ekstremalnymi stanami, które mogą prowadzić osoby do hospitalizacji. W wydanej w 1988 roku książce „Cienie miasta: Psychologiczne Interwencje w psychiatrii”, Mindell pokazał jak można rozumieć zaburzenia psychiatryczne z szerszej perspektywy, jako stany, które są ekstremalne, w stosunku do danych norm kulturowych. Osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne może być rozumiana jako ktoś „uwięziony” w tym ekstremalnym stanie, nie mogąc ponownie uzyskać dostępu do zwykłego stanu umysłu. Praca z procesem polega na ułatwianiu odzyskania połączenia między ekstremalnymi a zwykłymi stanami świadomości. W oparciu na tych spostrzeżeniach, Praca z procesem opracowała metody pracy w zmienionych i ekstremalnych stanach świadomości, w tym uzależnień, śpiączki, doświadczeń z pogranicza życia i śmierci. Paradygmat koncentruje się na podejściu głębokiej demokracji, że całość osoby to zarówno zwyczajne i skrajne części doświadczenia. Celem jest zwiększenie zdolności jednostki do swobodnego przemieszczania się i bycia bardziej świadomym przez odzyskiwania kontinuum doświadczeń, a nie „utykanie” w skrajnym stanie, nie mogąc powrócić do zwykłego stanu umysłu. Do pracy z odmiennymi stanami świadomości stosuje się niewerbalne techniki komunikacyjne i ruch.

Praca z Procesem w praktyce

Praca z procesem zapewnia wielopoziomowe narzędzia ułatwiające tworzeniu relacji ze sobą i innymi. Po podłączeniu do najgłębszej części siebie, pisze Arnold Mindell, możemy otworzyć się na drugiego człowieka i zrozumieć „odmienny” od naszego punkt widzenia .

Teoria i metody pracy z procesem obejmują szeroki zakres zastosowań. Wykorzystywane są m. in. do pracy wewnętrznej lub autoterapii, pracy z grupami i organizacjami, rozwiązywania konfliktów, terapii indywidualnej, terapii par i rodzin, pracy z chorobą fizyczną czy psychiczną, śpiączką i odmiennymi stanami świadomości, śmiercią i umieraniem, problemami somatycznymi w tym również ostrymi i przewlekłymi chorobami, pracy ze snami, a także behawioralnymi problemami zdrowotnymi takimi jak: uzależnienia, depresja, niepokój czy zespół lęku napadowego.